Vol. 3 Ύπνος: Η αγαπημένη… ή όχι και τόσο συνήθεια
✅Κοιμήσου…ο ύπνος όλα τα γιατρεύει! Παλιό κλασσικό προϊόν λαϊκής σοφίας!
❌Άλλοι, βέβαια, επιλέγουν να κοιμούνται λίγο, γιατί…κάποτε θα κοιμηθούμε μια και καλή.
🧐Πάμε να γνωρίσουμε μαζί κάποια βασικά πράγματα για τον ύπνο και να συνοψίσουμε λίγα δεδομένα.
😴🌃🛌Ως ύπνος ορίζεται η άμεσα ανατασσόμενη φυσιολογική κατάσταση μειωμένης εγρήγορσης, κινητικότητας και μεταβολισμού. Παρατηρείται σε όλα τα ζώα, υποδεικνύοντας πολύ βαθιές ρίζες στην εξελικτική αλυσίδα. Ο ανθρώπινος οργανισμός βρίσκεται σε κατάσταση ύπνου περίπου το 1/3 της ζωής του.
🧑💼🔬Ο ύπνος ταξινομείται αδρά σε REM (rapid eye movement) και non-REM με βάση τα ευρήματα τριών εξετάσεων˙ του ηλεκτροεγκεφαλογραφήματος, του ηλεκτρομυογραφήματος και του ηλεκτροοφθαλμογραφήματος. Ο non-REM ύπνος κατηγοριοποιείται περαιτέρω σε τρία στάδια, N1, N2 και N3. Αντίστοιχα, ο ύπνος REM (ή αλλιώς στάδιο R του ύπνου) έχει δύο φάσεις, τη φασική και την τονική.
📙💬Το στάδιο Ν1 είναι συνήθως το πρώτο κατά την μετάβαση στον ύπνο, αντιστοιχεί στον πιο ελαφρύ ύπνο και έχει μικρή διάρκεια. Αντίθετα, το στάδιο Ν2 είναι το μεγαλύτερο σε διάρκεια. Το στάδιο Ν3 αναφέρεται και ως βαθύς ύπνος. Ο ύπνος REM σχετίζεται με αυξημένη παρουσία ονείρων. Ο φασικός REM χαρακτηρίζεται από έντονες κινήσεις των ματιών, ενώ διαστήματα τονικού REM παρατηρούνται ανάμεσα στα φασικά.
👷👨👩👧👦📅Η αρχιτεκτονική του ύπνου μεταβάλλεται κατά τη διάρκεια της ζωής ως προς τη συνολική διάρκειά του, τη διάρκεια κάθε σταδίου, αλλά και την αλληλουχία των σταδίων. Τυπικά, ένας ενήλικας που μπαίνει σε φάση ύπνου διέρχεται διαδοχικά από τα στάδια Ν1, Ν2, Ν3 και REM. Ακολουθούν συνήθως 4-5 κύκλοι της παραπάνω αλληλουχίας. Κάθε κύκλος χαρακτηρίζεται από διαφορετική διάρκεια του κάθε σταδίου.
⁉️Γιατί κοιμόμαστε, όμως; Ποιος είναι πραγματικά ο ρόλος αυτού του φαινομένου;
👀🧠🛠Δεν έχουμε ακόμα ξεκάθαρες απαντήσεις. Τεκμηριωμένα, ο ύπνος ασκεί αναζωογονητικές επιδράσεις συνολικά στον οργανισμό. Είναι, δηλαδή, κάτι σαν το καθημερινό service. Επίσης, φαίνεται ότι κατά τη διάρκεια του ύπνου ο οργανισμός καθαρίζει περιττές ουσίες, προάγοντας τη βέλτιστη λειτουργία ορμονών και Κεντρικού Νευρικού Συστήματος. Ίσως αυτός είναι ο λόγος που ο βραδινός ύπνος μοιάζει πιο ωφέλιμος από τον ύπνο άλλες ώρες της ημέρας. Για περισσότερες πληροφορίες, μπορείτε να διαβάσετε περί Κιρκάδιου Ρυθμού. Τέλος, ο ύπνος είναι πιθανό να διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση και ανάπλαση του εγκεφάλου σε μικροσκοπικό επίπεδο. Επιδρά, επομένως, στη μνήμη και διάφορες γνωστικές λειτουργίες.
😵💫🧑🏫📃Κλείνοντας, μία σύντομη σύνοψη των διαταραχών του ύπνου. Θα μπορούσαμε να τις ταξινομήσουμε σε 7 μεγάλες κατηγορίες: 1) Αϋπνίες.
2) Αναπνευστικές διαταραχές με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα το σύνδρομο αποφρακτικής υπνικής άπνοιας που προδιαθέτει μεταξύ άλλων και στην εμφάνιση Αρτηριακής Υπέρτασης.
3) Υπερυπνίες με χαρακτηριστικό παράδειγμα τη ναρκοληψία (όχι… δεν είναι αυτό που οι περισσότεροι σκεφτήκατε).
4) Διαταραχές Κιρκάδιου Ρυθμού.
5) Παραϋπνίες όπως η υπνοβασία.
6) Κινητικές διαταραχές όπως το σύνδρομο ανήσυχων ποδιών.
7) Λοιπές αταξινόμητες διαταραχές όπως για παράδειγμα αυτές με άτυπα ή πολλαπλά χαρακτηριστικά από τις προηγούμενες 6.
🙌😇😎Σκόπιμα, δε θα σχολιάσουμε το πιο καυτό ερώτημα… «Γιατρέ, πόσες ώρες πρέπει να κοιμάμαι ιδανικά;», ώστε να προκαλέσουμε και λίγο την περιέργεια για περαιτέρω προσωπική αναζήτηση!
📑Πηγές
-Siegel JM. Sleep viewed as a state of adaptive inactivity. Nat Rev Neurosci. 2009 Oct;10(10):747-53. doi: 10.1038/nrn2697. Epub 2009 Aug 5. PMID: 19654581; PMCID: PMC8740608.
-Ohayon MM, Carskadon MA, Guilleminault C, Vitiello MV. Meta-analysis of quantitative sleep parameters from childhood to old age in healthy individuals: developing normative sleep values across the human lifespan. Sleep. 2004 Nov 1;27(7):1255-73. doi: 10.1093/sleep/27.7.1255. PMID: 15586779.
-Sateia MJ. International classification of sleep disorders-third edition: highlights and modifications. Chest. 2014 Nov;146(5):1387-1394. doi: 10.1378/chest.14-0970. PMID: 25367475.