🟢Το υγειονομικό σου espressάκι Vol. 14
Γνωριμία με το ενδοκανναβινοειδές σύστημα και δεδομένα για τη φαρμακευτική κάνναβη
💡Η δομή και η λειτουργία του ενδοκανναβινοειδούς συστήματος στον ανθρώπινο οργανισμό αποτελούν σχετικά πρόσφατες ανακαλύψεις, με τις πρώτες έρευνες να δημοσιεύονται πριν περίπου 40 χρόνια.
🔬🧬Το ενδοκανναβινοειδές σύστημα διαδραματίζει σύνθετους και πλειοτρόπους ρόλους. Συμπεριλαμβάνεται σε έναν από τους βασικούς ρυθμιστές της ανάπτυξης, φλεγμονής και αποκατάστασης του νευρικού συστήματος. Επίσης, αποτελεί μονοπάτι σηματοδότησης του νευρικού συστήματος για τον έλεγχο διεργασιών, όπως η όρεξη, ο πόνος, το στρες, η διάθεση και άλλες νοητικές λειτουργίες. Επιπρόσθετα, εμπλέκεται στη διατήρηση της ομοιόστασης (ισορροπίας) του οργανισμού, στο μεταβολισμό και στο ισοζύγιο ενέργειας, σε μηχανισμούς φλεγμονής και στη λειτουργία άλλων συστημάτων, όπως το αναπνευστικό, το γαστρεντερικό, το καρδιαγγειακό και το μυοσκελετικό.
🫀🫁🧠Ο βασικός μηχανισμός λειτουργίας του συστήματος είναι η σύνδεση των ενδογενών κανναβινοειδών (τα παράγει ο ίδιος ο οργανισμός) σε δύο υποδοχείς, τους CB-1 και CB-2. Οι υποδοχείς CB-1 είναι οι πιο σημαντικοί αριθμητικά και λειτουργικά. Εντοπίζονται κυρίως στο κεντρικό νευρικό σύστημα, αλλά και σε άλλους ιστούς, όπως περιφερικά νεύρα, αγγεία, μύες, λιπώδη ιστό και διάφορα όργανα του γαστρεντερικού συστήματος. Οι υποδοχείς CB-2 εντοπίζονται κυρίως σε κύτταρα του αίματος και του ανοσοποιητικού συστήματος, και λιγότερο στις ανατομικές θέσεις που εντοπίζονται οι CB-1. Ο ακριβής ρόλος των CB-2 δεν είναι ακόμα εντελώς γνωστός. Έχουν συμμετοχή στις περισσότερες από τις λειτουργίες του ενδοκανναβινοειδούς συστήματος, αλλά ο κυριότερος ρόλος του είναι η φλεγμονή στον ιστικό τραυματισμό. Ενδιαφέρον, επίσης, παρουσιάζει η συσχέτιση συγκεκριμένων πολυμορφισμών (παραλλαγών) των CB2 με παθήσεις όπως η σχιζοφρένεια.
🍀Η κάνναβη περιέχει εξωγενή κανναβινοειδή (ή φυτοκανναβινοειδή), τα οποία μιμούνται τα ενδογενή και συνδέονται στους υποδοχείς CB-1 και CB-2. Έτσι, λοιπόν, η κάνναβη έχει επιστρατευτεί ως φαρμακευτική παρέμβαση. Τα κυριότερα φυτοκανναβινοειδή είναι η τετραϋδροκανναβινόλη (THC) και η κανναβιδιόλη (CBD). Η THC είναι το κύριο μόριο που ασκεί τις φαρμακευτικές επιδράσεις της κάνναβης, αλλά είναι ψυχοδραστική. Η CBD έχει σαφώς ασθενέστερες επιδράσεις, αλλά είναι μη ψυχοδραστική. Η CBD μπορεί να ισορροπήσει τις έντονες επιδράσεις της THC, δρώντας ανταγωνιστικά στους ίδιους υποδοχείς.
🆘⚠️Κάθε φαρμακευτική παρέμβαση έχει ενδείξεις, αντενδείξεις, κινδύνους και συγκεκριμένη δοσολογία.
✅Στην Ελλάδα, η φαρμακευτική κάνναβη έχει αυτήν τη στιγμή τέσσερις ενδείξεις:
-Αντιμετώπιση της ναυτίας και των εμέτων που προκαλούνται από συγκεκριμένες θεραπείες (π.χ. χημειοθεραπεία)
-Αντιμετώπιση της σπαστικότητας στην Πολλαπλή Σκλήρυνση και σε νευρολογικές μυελοπάθειες
-Αύξηση της όρεξης σε καρκινοπαθείς και ασθενείς με AIDS
-Αντιμετώπιση διάφορων μορφών χρόνιου πόνου (π.χ. νευροπαθητικός ή νεοπλασματικός)
❌Η φαρμακευτική κάνναβη αντενδείκνυται:
-Σε εγκύους, θηλάζουσες και γυναίκες που πρόκειται να τεκνοποιήσουν
-Σε παιδιά και εφήβους
-Σε περιπτώσεις υπερευαισθησίας (π.χ. γνωστής αλλεργικής αντίδρασης) σε κάποια από τις δραστικές ουσίες
-Σε ασθενείς με ιστορικό ψυχωσικού συνδρόμου
☣️Οι ανεπιθύμητες ενέργειες της φαρμακευτικής κάνναβης προέρχονται κυρίως από το νευρικό και το γαστρεντερικό σύστημα. Μερικές συχνές είναι η ζάλη, η κακουχία/κόπωση, η διάσπαση προσοχής, η θολή όραση, η υπνηλία, η ξηροστομία και η διάρροια.
‼️☢️‼️Μερικοί, επιπλέον, κίνδυνοι που πρέπει να αναφερθούν για τη χρήση φαρμακευτικής κάνναβης είναι οι εξής:
-Δυνητικά σοβαρές και επικίνδυνες ψυχοδραστικές επιδράσεις λόγω της THC
-Κίνδυνος εθισμού
-Σε περιπτώσεις ξηρού ανθού, βλαπτικές επιδράσεις του ατμίσματος
💊Στην Ελλάδα, αυτή τη στιγμή υπάρχουν δέκα διαφορετικά σκευάσματα φαρμακευτικής κάνναβης. Απαιτούν ιατρική συνταγή, αλλά είναι μη αποζημιούμενα. Όλα είναι διαθέσιμα σε μορφή ξηρού ανθού για χρήση μέσω ατμίσματος με ειδικές συσκευές. Δύο από αυτά υπάρχουν και σε μορφή ελαίου για κατανάλωση από το στόμα. Τα σκευάσματα διαφέρουν στο είδος του φυτού κάνναβης από το οποίο παράγονται καθώς και στην αναλογία THC/CBD. Υπάρχουν σκευάσματα με THC <1% και με CBD <1%.
🌿Ακόμα μία ουσιώδης διαφορά, αν και λιγότερο δημοφιλής, αφορά στα τερπένια. Είναι φυσικές αρωματικές ενώσεις που υπάρχουν σε πολλά φυτά. Η σύσταση και η περιεκτικότητα του κάθε σκευάσματος σε τερπένια μπορεί να καθορίσει σε σημαντικό βαθμό τη συνολική επίδραση του σκευάσματος στον ανθρώπινο οργανισμό. Για παράδειγμα, άλλα έχουν κυρίως χαλαρωτικές και καταπραϋντικές ιδιότητες, ενώ άλλα μπορεί να έχουν αντιφλεγμονώδεις επιδράσεις ή να τονώνουν τη δημιουργικότητα, τη μνήμη κ.α.
👀⏭️Και όπως πάντα, μία σύντομη ματιά στο μέλλον. Ήδη, σε χώρες του εξωτερικού οι ενδείξεις και οι εφαρμογές της είναι περισσότερες από την Ελλάδα (π.χ. σπάνια επιληπτικά σύνδρομα, μετατραυματική αγχώδης διαταραχή κ.α.). Επίσης, γίνονται έρευνες για τα πιθανά οφέλη της και σε άλλες παθήσεις, όπως η φλεγμονώδης νόσος του εντέρου και το Parkinson. Επίσης, όπως εξηγήσαμε παραπάνω, το ενδοκανναβινοειδές σύστημα εμπλέκεται σε πληθώρα βιολογικών διεργασιών. Δεν αποκλείεται, λοιπόν, στο απώτερο μέλλον να μελετηθεί η χρήση της κάνναβης σε διάφορες παθήσεις στων οποίων την παθοφυσιολογία συμμετέχει το ενδοκανναβινοειδές σύστημα (π.χ. πόνος της ενδομητρίωσης).
🔎🫸Παράλληλα, τρέχουν και νέες μελέτες ασφαλείας. Υπάρχουν ήδη δεδομένα για συσχέτιση της κάνναβης με αυξημένο κίνδυνο βρογχικού άσθματος, καρδιαγγειακών παθήσεων και καρδιολογικών αρρυθμιών. Επίσης, μελετώνται οι επιδράσεις της κάνναβης στην κοινωνική συμπεριφορά εφήβων και νεαρών ενηλίκων καθώς και η συσχέτισή της με την κατάθλιψη.
💎Βασικά μηνύματα αντί επιλόγου:
-Η παραπάνω δημοσίευση πραγματεύεται αμιγώς τη χρήση κάνναβης για ιατρικούς σκοπούς και δεν έχει καμία σχέση με τη λεγόμενη ψυχαγωγική χρήση.
-Η χρήση φαρμακευτικής κάνναβης απαιτεί υπεύθυνη ιατρική καθοδήγηση και παρακολούθηση
-Υπάρχει σχετικό νομικό πλαίσιο για την κατοχή, τη μεταφορά και τον τόπο χρήσης της φαρμακευτικής κάνναβης. Οι ασθενείς οφείλουν να ενημερώνονται και να συμμορφώνονται με αυτό.
📖Πηγές
-Lu HC, Mackie K. An Introduction to the Endogenous Cannabinoid System. Biol Psychiatry. 2016 Apr 1;79(7):516-25. doi: 10.1016/j.biopsych.2015.07.028. Epub 2015 Oct 30. PMID: 26698193; PMCID: PMC4789136.
-Hsu M, Shah A, Jordan A, Gold MS, Hill KP. Therapeutic Use of Cannabis and Cannabinoids: A Review. JAMA. 2026 Jan 27;335(4):345-359. doi: 10.1001/jama.2025.19433. PMID: 41296368.
-https://www.sciencedirect.com/topics/medicine-and-dentistry/endocannabinoid-system