🎓Ο Ιπποκράτης συναντά το AI🌐
ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ #3: "Εν οίδα ότι ουδέν οίδα"
⏪️Στο προηγούμενο επεισόδιο είδαμε γιατί το "τίποτα" μπορεί να είναι η πιο σωστή απόφαση.
➡️Σήμερα, θα ασχοληθούμε με τις πιο δύσκολες λέξεις που μπορεί να πει ένας γιατρός.
🧔♂️Ο Νίκος είναι 42 ετών. Επισκέπτεται για 3η φορά τους τελευταίους μήνες γιατρό.
«Είμαι συνέχεια κουρασμένος. Δεν μπορώ να δουλέψω, να παίξω με τα παιδιά μου. Κάτι δεν πάει καλά, το νιώθω.»
Όλες οι εξετάσεις είναι φυσιολογικές.
Οι προηγούμενοι γιατροί το απέδωσαν στο άγχος, στην ηλικία, στις λίγες ώρες ύπνου και στην πολλή δουλειά.
Ο ίδιος δεν έχει πειστεί, ψάχνει και περιμένει απάντηση.
Ο γιατρός αυτήν τη φορά αποφασίζει να ακολουθήσει διαφορετική προσέγγιση:
«Δεν ξέρω τι έχετε.
Αλλά σας πιστεύω ότι κάτι δεν πάει καλά. Και αυτό σημαίνει ότι πρέπει να ψάξουμε βαθύτερα.
Θα χρειαστούμε και βοήθεια από γιατρούς άλλων ειδικοτήτων, οι οποίοι ξέρουν πράγματα που εγώ δεν ξέρω.»
👩🦰Η κυρία Μαρία είναι 58 ετών και αντιμετωπίζει κάποιο πρόβλημα στο ήπαρ. Ζητάει τη γνώμη τρίτου γιατρού, επειδή οι δύο προηγούμενοι έχουν δώσει αντικρουόμενες συστάσεις.
Γιατρός Α: «Προτείνω την άμεση έναρξη θεραπείας. Αν η θεραπεία βοηθήσει θα έχουμε επιβεβαιώσει και τη διάγνωση.»
Γιατρός Β: «Ας περιμένουμε και ας επαναλάβουμε τις εξετάσεις σε λίγο καιρό. Θα χρειαστούν και πιο εξειδικευμένες εξετάσεις πριν φτάσουμε να μιλήσουμε για θεραπεία.»
Η θέση του γιατρού ακόμα δυσκολότερη.
«Δεν ξέρω ποιος έχει 'δίκιο' και αν υπάρχει ένα μόνο 'σωστό' για την περίπτωσή σας.
Ας αναλύσουμε μαζί τις δύο διαφορετικές προσεγγίσεις, τα πλεονεκτήματα, τους κινδύνους, καθώς και τι ανησυχεί εσάς περισσότερο. Έπειτα θα αποφασίσετε εσείς.»
✅Ο Νίκος υπεβλήθη σε πιο εξειδικευμένες εξετάσεις και διαγνώστηκε με μια σπάνια ορμονική διαταραχή. Έλαβε θεραπεία και οδηγήθηκε σε πλήρη ίαση.
6 μήνες μετά:
«Γιατρέ, αυτό το 'δεν ξέρω' ίσως ήταν που με έσωσε.»
ℹ️Η κυρία Μαρία, ένα χρόνο μετά, με το ηπατολογικό της πρόβλημα σε ύφεση, επισκέπτεται τον τρίτο γιατρό με τον οποίο και συνέχισε:
«Όταν μου είπατε 'δεν ξέρω', στην αρχή τρόμαξα και ένιωσα ότι θα με μπερδέψετε ακόμα περισσότερο. Μετά συνειδητοποίησα ότι η προσέγγιση σας, ο σεβασμός που μου δώσατε και το δικαίωμα να επιλέξω στην πραγματικότητα ενίσχυσαν την αυτοπεποίθησή μου.»
🤔💭Σκέφτομαι αυτές τις δύο ιστορίες και ρωτάω ένα πρόγραμμα AI:
«Τι θα απαντούσες αν ασθενής σε ρωτούσε κάτι που δεν ξέρεις;»
-Με βάση τα δεδομένα μου, η πιθανότερη διάγνωση είναι...
⚠️Το να μη λες "Δεν ξέρω." όταν έχεις αμφιβολία ή να δίνεις απαντήσεις ακόμα κι όταν δεν πρέπει είναι πρόβλημα. Η ψευδής βεβαιότητα μπορεί να αποβεί επικίνδυνη. Η στατιστική λέει τι συμβαίνει σε χιλιάδες ανθρώπους – όχι, απαραίτητα, τι θα συμβεί στο συγκεκριμένο άνθρωπο μπροστά μας.
👨⚕️Ο γιατρός έχει την πολυτέλεια - και την υποχρέωση - να πει "δεν ξέρω".
Και αυτό τον κάνει πιο σοφό από οποιοδήποτε αλγόριθμο.
📜«Εν οίδα ότι ουδέν οίδα» - Αποδίδεται στο Σωκράτη.
"Ξέρω ένα πράγμα: ότι δεν ξέρω τίποτα."
‼️Υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στο δεν ξέρω τίποτα και στο ξέρω ότι δεν ξέρω.
Ο Σωκράτης μας δίδαξε ότι το να αναγνωρίζεις τα όρια της γνώσης σου σε κάνει σοφότερο.
🗣️🫣Στην ιατρική πιεζόμαστε να δίνουμε απαντήσεις, πάντα, αμέσως.
Οι ασθενείς περιμένουν απαντήσεις.
Το σύστημα απαιτεί απαντήσεις (λίγα λεπτά ανά ασθενή - δώσε διάγνωση, επόμενος)
Η εποχή της τεχνητής νοημοσύνης έχει μια απάντηση για όλα και άφθονη πληροφορία για τα πάντα.
🔍Έτσι, δίνουμε απαντήσεις - ακόμα κι όταν δεν είμαστε σίγουροι. Το "δεν ξέρω" φαίνεται σαν αποτυχία.
👉Αλλά δεν είναι.
Το "δεν ξέρω" μπορεί να δείχνει σοφία και όχι αδυναμία.
💎Χιλιάδες χρόνια μετά τον Σωκράτη, μόνο αν αναγνωρίζεις πότε δεν ξέρεις και έχεις το θάρρος να το πεις, μπορείς:
Να ψάξεις για την αλήθεια (αντί να κολλήσεις σε λάθος διάγνωση)
Να ζητήσεις βοήθεια (αντί να προσποιηθείς ότι ξέρεις)
Να σεβαστείς τον ασθενή και να συναποφασίσετε (αντί να του επιβάλεις την "σωστή" απόφαση)
📣Στο επόμενο επεισόδιο:
Μπορεί το σώμα να θεραπεύσει καλύτερα από εμάς αν του δώσουμε την ευκαιρία;