📢Σήμερα θα ασχοληθούμε με ένα από τα αγαπημένα μου και πιο επίκαιρα μεταβολικά θέματα… όπως πάντα από τη δική μας, «ιδιαίτερη» σκοπιά!
🟡Vol. 12: Φαινόμενο ινκρετίνης και ενέσιμα φάρμακα κατά της παχυσαρκίας
🍬Η γλυκόζη είναι ένας απλός, αλλά πολύ βασικός υδατάνθρακας στη βιολογία.
🧪Η ινσουλίνη αποτελεί τον κύριο διαμεσολαβητή με τον οποίο ο οργανισμός αξιοποιεί τη γλυκόζη ως «καύσιμο», για να επιτελέσει μία σειρά από σημαντικές λειτουργίες.
📜Ως Σακχαρώδης Διαβήτης (ΣΔ) ορίζεται η διαταραχή στο μεταβολισμό των υδατανθράκων με κύριο χαρακτηριστικό τη μειωμένη έκκριση ή την αντίσταση στη δράση της ινσουλίνης.
🧐Η χορήγηση γλυκόζης από το στόμα οδηγεί σε μεγαλύτερη έκκριση ινσουλίνης από τον οργανισμό, συγκριτικά με την ενδοφλέβια χορήγηση γλυκόζης. Αυτό οφείλεται κυρίως στη δράση δύο ορμονών που εκκρίνονται από το έντερο μετά το γεύμα. Ονομάζονται ινκρετίνες και είναι το GLP-1(Glucagon like peptide-1) και το GIP(Glucose-dependent insulinotropic polypeptide). Οι ασθενείς με ΣΔ εμφανίζουν σημαντική μείωση του φαινομένου της ινκρετίνης.
✅Προέκυψαν, λοιπόν, φάρμακα τα οποία μιμούνται τη δράση των ινκρετινών. Οι GLP-1 αγωνιστές, όπως ονομάστηκαν, με κύριους εκπροσώπους τη λιραγλουτίδη, την ντουλαγλουτίδη και τη σεμαγλουτίδη, αποτελούν ιδιαίτερα αξιόπιστα και αποτελεσματικά φάρμακα για τη ρύθμιση του ΣΔ. Σχετικά πρόσφατα, προστέθηκε και η νέα κατηγορία των διπλών (GLP-1 και GIP) αγωνιστών, με βασικό εκπρόσωπο την τιρζεπατίδη.
🔍Πέραν της έκκρισης ινσουλίνης, όμως, οι ινκρετίνες επιτελούν και άλλες, ανεξάρτητες δράσεις, όπως μείωση της έκκρισης του γλουκαγόνου (αποτελεί ανταγωνιστική ορμόνη της ινσουλίνης), επιβράδυνση της κένωσης του στομάχου και αύξηση του αισθήματος κορεσμού. Αυτές οδηγούν σε μειωμένη πρόσληψη τροφής και ,κατά συνέπεια, σε ελάττωση του σωματικού βάρους.
‼️Έτσι, λοιπόν, οι αγωνιστές ινκρετινών έχουν επιστρατευτεί και για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας, ανεξάρτητα από την ύπαρξη ΣΔ. O τρόπος χορήγησης είναι μία εβδομαδιαία υποδόρια ένεση. Τα αποτελέσματα είναι, ομολογουμένως, εντυπωσιακά.
Ας δούμε μία σύντομη σύνοψη όσων ισχύουν στην Ελλάδα για τη συνταγογράφηση και την αποζημίωση των παραπάνω φαρμάκων.
🏥Μέχρι πρόσφατα, το μόνο αποζημιούμενο φάρμακο για την παχυσαρκία ήταν η λιραγλουτίδη (Saxenda), στις προβλεπόμενες για την παχυσαρκία δόσεις. Οι προϋποθέσεις ήταν αυστηρές -δείκτης μάζας σώματος (BMI) > 40 και ένα συνοδό επιβαρυντικό νόσημα- και η συνταγογράφηση γινόταν μόνο από εξειδικευμένα, νοσοκομειακά Κέντρα Παχυσαρκίας.
⚫️Η ντουλαγλουτίδη συνταγογραφείται και αποζημιώνεται με την εμπορική ονομασία Trulicity αποκλειστικά για ΣΔ και δεν έχει λάβει επίσημη ένδειξη για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας.
🟣Η σεμαγλουτίδη συνταγογραφείται εδώ και χρόνια σε δοσολογίες μέχρι 1 mg με την εμπορική ονομασία Ozempic, αλλά αποζημιώνεται αποκλειστικά για ΣΔ. Οι υψηλότερες δόσεις 1,7 και 2,4 mg, που έχουν καλύτερο αποτέλεσμα στην απώλεια βάρους, υπάρχουν με την εμπορική ονομασία Wegovy, που είναι μη συνταγογραφούμενο.
🟥Η τιρζεπατίδη κυκλοφόρησε πρόσφατα και στη χώρα μας με την επωνυμία Mounjaro, που είναι μη συνταγογραφούμενο.
♨️Μέσω του προγράμματος «Προλαμβάνω», από το Δεκέμβριο του 2025 έχει ξεκινήσει η δωρεάν χορήγηση Wegovy και Mounjaro σε δικαιούχους. Η διαδικασία απαιτεί τη διενέργεια των δωρεάν αιματολογικών εξετάσεων καρδιαγγειακού κινδύνου και ,κατόπιν, δωρεάν επίσκεψη σε συμβεβλημένο ιατρό για αξιολόγηση των αποτελεσμάτων και καταγραφή ιατρικών στοιχείων. Τα κριτήρια είναι , πλέον, λιγότερο αυστηρά (BMI >37 και ένα συνοδό επιβαρυντικό νόσημα ή BMI>40) και η διαδικασία δεν απαιτεί επίσκεψη σε εξειδικευμένο νοσοκομειακό Κέντρο Παχυσαρκίας.
🔛💲Φυσικά, αρκετά άτομα με παχυσαρκία έχουν ήδη ξεκινήσει να λαμβάνουν κάποια ενέσιμη θεραπεία με δικά τους έξοδα.
🆘Εδώ να κάνουμε μερικές σημαντικές επισημάνσεις!
🆗Τα φάρμακα είναι ασφαλή και αποτελεσματικά με πολλαπλές ευνοϊκές επιδράσεις (καρδιαγγειακές, μείωση λιπιδίων κ.α.).
⚠️Ωστόσο, απαιτείται στενή ιατρική παρακολούθηση κατά τη διάρκεια της θεραπείας και διασφάλιση των εξής:
1️⃣Αξιολόγηση του προβλεπόμενου εργαστηριακού ελέγχου πριν την έναρξη της θεραπείας
2️⃣Έλεγχος αντενδείξεων πριν την έναρξη της θεραπείας
3️⃣Τακτικός εργαστηριακός επανέλεγχος
4️⃣Παρακολούθηση για εμφάνιση σπάνιων ανεπιθύμητων ενεργειών
5️⃣Σταδιακή αύξηση της δοσολογίας και διαχείριση των πολύ συχνών γαστρεντερικών ανεπιθύμητων ενεργειών
💎Τα σημαντικότερα μηνύματα
🔥💦Οι θεραπείες δεν προσφέρουν μόνιμο αποτέλεσμα. Απαιτούνται, ταυτόχρονα, δραστικές παρεμβάσεις στη διατροφή και την αερόβια φυσική δραστηριότητα. Η αντιμετώπιση της παχυσαρκίας είναι ένας μακρύς δρόμος. Αυτά τα φάρμακα είναι πολύ χρήσιμα εργαλεία στα χέρια μας, αλλά δεν πρέπει να τα προσεγγίζουμε ως μία μέθοδο οριστικής και γρήγορης απώλειας όσων κιλών επιθυμούμε. Ο ρόλος των γιατρών για την ορθή προσέγγιση της θεραπείας είναι καθοριστικός.
🔜👀Και μια σύντομη ματιά στο μέλλον. Μελετώνται η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα μεγαλύτερων δόσεων από αυτές που ήδη χορηγούνται για τα υπάρχοντα φάρμακα.
💊Επίσης, σύντομα θα κυκλοφορήσουν φάρμακα αυτής της κατηγορίας για χορήγηση από το στόμα.
ℹ️Τέλος, ιδιαίτερα ενθαρρυντικά αποτελέσματα προκύπτουν για το cotadutide (στα ελληνικά μάλλον θα το λέγαμε κοταντουτίδη 😜), το οποίο αποτελεί πειραματικό φάρμακο και εκπρόσωπο μιας νέας κατηγορίας που βασίζεται στο φαινόμενο της ινκρετίνης, τους διπλούς αγωνιστές GLP-1 και γλουκαγόνου.